นักรบย่อมมีบาดแผล (I)

#smhynx #spaceforvent


ก่อนอื่น ต้องเริ่มเล่าก่อนว่า ตอนสมัยเรียนมหา’ลัย background ของเราคือ รัฐศาสตร์ IR (ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ/การทูต แล้วแต่คนจะเรียกเนอะ) ซึ่งสาเหตุที่มาเรียนคณะนี้ ก็ไม่ได้จากความสนใจในการเมืองตั้งแต่ต้น แต่มาเรียนเพราะว่าไม่ได้มีตัวเลือกมากนัก เพราะจบศิลป์ภาษามา ต่อให้เป็นคณะที่กึ่งๆ ถูกบังคับให้เลือก แต่ก็เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญนึงของเราเลย และเราคิดว่าตัวตนบางส่วนของเราตอนนี้ ก็เหมือนได้ถือกำเนิดขึ้น ตอนที่มาเรียนในสายนี้นี่แหละ



มนุษย์เรียนรู้ที่จะทำตัวดีขึ้นได้ แต่ก็ทำเพราะตัวเองได้ประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง การที่เรานั่งบ่นว่าทำไมนักการเมืองไม่ทำแบบนี้ ทำไมผู้นำประเทศนั้นไม่ตัดสินใจแบบนั้น เราคิดว่าเหตุผลมันก็ชัดอยู่แล้วว่าเขาทำแบบนี้เพราะเขาได้ประโยชน์

คนหลายคนที่ไม่ค่อยเข้าใจความเป็นรัฐศาสตร์ มักจะเหมารวมว่าเด็กที่จบคณะนี้ จะชอบการเมืองหรือใช้เวลาในการเรียนรู้เรื่องกฎหมาย (บางคนยังแยกนิติศาสตร์จากรัฐศาสตร์ไม่ค่อยออก) หรือ อินกับการถกประเด็นนโยบาย การเปลี่ยนแปลงในรัฐสภา ความขัดแย้งระหว่างประเทศ หรือ แม้แต่จับตาดูว่าใครจะขึ้นมาเป็นผู้นำในประเทศมหาอำนาจต่างๆ ซึ่งโดยส่วนตัวเราไม่ค่อยอินกับเรื่องพวกนี้ตั้งแต่ต้น ก่อนที่จะถูกเหมารวมว่าเป็นพวก ignorant (พวกไม่แยแสความเป็นไปของโลก) ขอบอกก่อนว่าเราตามข่าวบ้าง และการเรียนในรัฐศาสตร์ทำให้ตามข่าวเหล่านี้เข้าใจง่ายขึ้น บางทีก็มีโอกาสอธิบายให้คนรอบๆ ข้างบ้าง แต่เราแค่ไม่ได้ใช้เวลากับการอ่านข่าวทุกวัน ทั้งวัน และก็ไม่ได้สนุกกับการคุยหัวข้อพวกนี้ เพราะเรามีเรื่องอื่นที่เราสนใจ และมีหลายๆ อย่างที่เราอยากทำ


เราอาจจะค่อนข้างต่างจากภาพที่หลายคนคิดว่าเด็กรัฐศาสตร์ควรจะเป็น เพราะเราไม่สามารถรู้สึกอินกับการนั่งในวงกาแฟ พูดคุยกันว่านักการเมืองควรจะต้องทำยังไง ใครเดินเกมเก่งไม่เก่ง ถ้านโยบายนี้ออกมาหุ้นจะขึ้นหรือตก ใครจะนั่งเก้าอี้นายกหลังจากนี้ ส่วนหนึ่งลึกๆ คือ ตอนที่เราเรียน กรอบการมองโลกที่มีอิทธิพลกับเรามาก จะเป็นมุมมองที่ค่อนข้างมองธรรมชาติของมนุษย์แบบสิ้นหวัง โลกมันแย่ มนุษย์โลภและบ้าอำนาจ มนุษย์เรียนรู้ที่จะทำตัวดีขึ้นได้ แต่ก็ทำเพราะตัวเองได้ประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง การที่เรานั่งบ่นว่าทำไมนักการเมืองไม่ทำแบบนี้ ทำไมผู้นำประเทศนั้นไม่ตัดสินใจแบบนั้น เราคิดว่าเหตุผลมันก็ชัดอยู่แล้วว่าเขาทำแบบนี้เพราะเขาได้ประโยชน์ (ไม่ว่าเขาจะมองถูกหรือผิดอ่ะนะ) ต่อให้เข้าใจว่าการตัดสินใจของคนมีอำนาจมันส่งผลกับเราได้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง แต่บ่อยครั้งเราเลือกที่จะรับฟังข้อมูล วางแผนว่าจะใช้ชีวิตยังไงต่อ ไม่อยากจะเสียเวลานานๆ บ่นว่าอะไรควรจะเป็นแบบไหน สุดท้ายก็เป็นการระบาย การถกเอาสนุกในกลุ่มคนกลุ่มหนึ่ง การเปลี่ยนแปลงก็ไม่เกิดอยู่ดี เพราะคนตัดสินใจไม่ใช่เรา ยังไงถ้ามันไม่ใช่ประโยชน์ของเขา เขาก็ไม่ฟังเราหรอก



เกมไม่ได้อยู่ในรัฐสภาหรือเวทีเจรจาระหว่างประเทศ เราอยู่บนกระดาน เราเป็นหมากตัวหนึ่ง และเราเดินเกมเพื่อปะทะ หลบหลีก หรือรับมือกับหมากตัวอื่น

ในทางตรงกันข้าม ส่วนมากเราให้ความสนใจเรื่องประสบการณ์ส่วนตัว วัฒนธรรม วิถีชีวิต ปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล หรือ สิ่งที่สื่อนำเสนอ ซึ่งเราคิดว่าทุกที่มันมีอำนาจแฝงอยู่ (พูดง่ายๆ หมายถึง “ความสามารถที่จะทำให้ใครทำอะไรสักอย่างได้ตามใจเรา”) อย่าง เวลาเราเห็นเด็กร้องไห้แบบหรี่ตามองว่ามีคนกำลังดูอยู่มั้ย เรารู้ละว่าเด็กคนนี้เรียนรู้ที่จะใช้ความเปราะบางในฐานะเด็ก ทำให้ผู้ใหญ่สนใจ (ซึ่งเราจะเบ้ปากใส่เด็กคนนั้น) หรือ เวลาใครทักมาว่า “คิดถึงจังเลย” เรารู้ละว่ามันเป็นคำโปรย ก่อนที่จะมีคำขอร้องให้เราช่วยทำอะไรให้สักอย่าง เพราะคนพูดเข้าใจว่า การแสดงความเป็นมิตรเป็นข้อแลกเปลี่ยนเพื่อให้อีกคนยอมทำอะไรให้โดยไม่รู้สึกว่าถูกสั่ง ซึ่งเรื่องพวกนี้เรามองว่ามันใกล้ตัวเรามากกว่า เราสนใจว่าชีวิตในแต่ละวัน จะเอาตัวรอดจากการหลอกลวง การโดนเอาเปรียบยังไงได้บ้าง เราจะรับมือยังไง ถ้าคนบางคนมีตรรกะวิบัติแต่ใช้อายุที่มากกว่าหรือรูปลักษณ์ภายนอกที่ตรงตามพิมพ์นิยม มาทำให้พฤติกรรมตัวเองถูกต้อง เราจะจัดการตัวเองยังไงถ้าเราเสียความมั่นใจเพราะชีวิตเรามันไม่ได้เหมือนสิ่งที่เราเห็นจากสื่อ หรือ เพียงแค่เพราะป้าแถวบ้านทักอะไรบางอย่างขึ้นมา เราคิดว่าจากการเรียนรัฐศาสตร์ เราได้เครื่องมือสำคัญที่เราใช้เอาตัวรอดในสังคมได้ สำหรับเรา เกมไม่ได้อยู่ในรัฐสภาหรือเวทีเจรจาระหว่างประเทศ เราอยู่บนกระดาน เราเป็นหมากตัวหนึ่ง และเราเดินเกมเพื่อปะทะ หลบหลีก หรือรับมือกับหมากตัวอื่น ซึ่งเราให้ความสนใจเกมที่ตัวเราเองเป็นผู้เล่นมากกว่า


อย่างที่บอกว่า มุมมองของเราที่ได้จากการเรียนรัฐศาสตร์ คือ การไม่ไว้ใจใครและระแวดระวังคนรอบตัวเสมอ ส่วนหนึ่งเพราะเรามีประสบการณ์ที่ไม่ดีจากการอยู่ในกลุ่ม จุดเริ่มต้นของเราเป็นคนที่อินกับการอยู่เป็นกลุ่มนะ และเชื่อด้วยว่าการทุ่มเทให้คนอื่น อย่างสุดจิตสุดใจจะทำให้เราได้เพื่อนที่ดี หรือได้กลุ่มเพื่อนที่พร้อม